حجت‌الاسلام والمسلمین یوسف مکتوبیان در تشریح ابعاد علمی، حدیثی و اجتماعی شخصیت علامه مجلسی، بر ضرورت بازشناسی جایگاه این عالم برجسته در تاریخ تشیع تأکید کرد.
به گزارش دبیرخانه کنگره بین‌المللی علامه محمدباقر مجلسی، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس) در گزارشی که در تاریخ ۱۷ مردادماه ۱۴۰۳ منتشر کرد، به انعکاس دیدگاه‌های حجت‌الاسلام والمسلمین یوسف مکتوبیان، دبیر علمی همایش علامه مجلسی، درباره شخصیت، جایگاه علمی و نقش تاریخی این محدث و دانشمند برجسته شیعه پرداخت.
بر اساس این گزارش، حجت‌الاسلام والمسلمین یوسف مکتوبیان با معرفی علامه محمدباقر مجلسی، معروف به مجلسی دوم، وی را از بزرگ‌ترین فقیهان و محدثان شیعه در قرن یازدهم و دوازدهم هجری قمری دانست و با اشاره به مدفن این عالم بزرگ در شهر اصفهان، بر پیوند عمیق شخصیت علمی و میراث فرهنگی وی با تاریخ این شهر تأکید کرد.
جایگاه ممتاز علامه مجلسی در علوم و معارف اسلامی
مکتوبیان با اشاره به گستره فعالیت‌های علمی علامه مجلسی اظهار داشت که این عالم بزرگ در شاخه‌های گوناگون علوم اسلامی، به‌ویژه دانش حدیث، آثار فراوانی از خود به یادگار گذاشته است؛ به‌گونه‌ای که مجموعه تألیفات وی بالغ بر ۱۸۰ عنوان کتاب برآورد می‌شود.
وی در بخشی از سخنان خود، با تأکید بر اینکه علامه مجلسی را نمی‌توان صرفاً در چارچوب جریان اخباری‌گری تعریف کرد، تصریح کرد که این شخصیت برجسته دارای ابعاد علمی و فکری گسترده‌ای بوده و بررسی منصفانه آثار و اندیشه‌های وی نیازمند توجه به مجموعه فعالیت‌ها و دیدگاه‌های علمی اوست.
بحارالأنوار؛ دانشنامه‌ای سترگ از میراث حدیثی شیعه
دبیر علمی همایش علامه مجلسی در ادامه، با اشاره به جایگاه ممتاز کتاب شریف «بحارالأنوار»، این اثر را یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای علمی علامه مجلسی معرفی کرد.
وی با بیان اینکه بحارالأنوار تنها یکی از آثار متعدد این دانشمند بزرگ است، به تدوین این مجموعه در ۱۱۰ جلد اشاره کرد و آن را دانشنامه‌ای بزرگ از احادیث و معارف روایی شیعه دانست.
بی‌تردید، بحارالأنوار از مهم‌ترین تلاش‌های علمی در مسیر گردآوری، حفظ و عرضه میراث حدیثی اهل‌بیت علیهم‌السلام به شمار می‌رود. این اثر با فراهم‌آوردن مجموعه‌ای گسترده از منابع روایی و معارف اسلامی، نقشی ماندگار در تاریخ حدیث‌پژوهی شیعه ایفا کرده و همچنان یکی از منابع بنیادین تحقیقات در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی است.
علامه مجلسی؛ از مرجعیت علمی تا مسئولیت‌های اجتماعی
یکی دیگر از محورهای مورد توجه در سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین مکتوبیان، جایگاه اجتماعی و سیاسی علامه مجلسی در عصر صفوی بود.
وی با اشاره به اینکه فعالیت‌های علامه مجلسی به عرصه تألیف و تدریس محدود نبوده است، بر نقش‌آفرینی وی در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی جامعه تأکید کرد.
بر اساس این گزارش، علامه مجلسی افزون بر برخورداری از جایگاه علمی و حدیثی ممتاز، منصب شیخ‌الاسلامی در دربار صفویه را نیز بر عهده داشت و در کنار مسئولیت‌های دینی و رسمی خود، به حل‌وفصل دعاوی و مسائل مردم در مسجد جامع اصفهان می‌پرداخت.
این بُعد از شخصیت علامه مجلسی، نشان‌دهنده پیوند میان دانش دینی و مسئولیت اجتماعی در اندیشه و سیره عملی وی است؛ پیوندی که شناخت کامل شخصیت تاریخی او را مستلزم توجه هم‌زمان به فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی‌اش می‌سازد.
ضرورت بازشناسی میراث علمی علامه مجلسی
آنچه از گزارش خبرگزاری دفاع مقدس و دیدگاه‌های مطرح‌شده در آن برمی‌آید، اهمیت توجه جامع به شخصیت علامه محمدباقر مجلسی و ضرورت فراتر رفتن از شناخت محدود و تک‌بعدی این عالم بزرگ است.
علامه مجلسی از جمله شخصیت‌هایی است که میراث علمی، حدیثی، فرهنگی و اجتماعی او در دوره‌ای مهم از تاریخ تشیع شکل گرفته و آثارش تأثیری ماندگار بر انتقال و گسترش معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام داشته است. ازاین‌رو، بازشناسی جایگاه او نیازمند پژوهش‌های مستند، بررسی دقیق آثار و منابع تاریخی و تحلیل همه‌جانبه زمینه‌های علمی و اجتماعی عصر وی است.
دبیرخانه کنگره بین‌المللی علامه محمدباقر مجلسی، ضمن ارج نهادن به تلاش رسانه‌هایی که در معرفی شخصیت و میراث این عالم بزرگ اهتمام دارند، بازتاب چنین گزارش‌هایی را فرصتی برای توجه بیشتر به ضرورت مطالعات تخصصی، احیای آثار و بازشناسی ابعاد گوناگون شخصیت علمی و فرهنگی علامه مجلسی می‌داند.
منبع: خبرگزاری دفاع مقدس (دفاع‌پرس)، گزارش منتشرشده در ۱۷ مردادماه ۱۴۰۳.