در تقویمِ رسمی کشور ۳۰ مرداد روز بزرگداشتِ علامه مجلسی ثبت شده است، محمدباقر مجلسی (۱۰۳۷_ ۱۱۱۰ق) کوچکترین پسر علامه محمدتقی مجلسی(۱۰۷۰ق)از عالمانِ نامدارِ جهانِ اسلام ، تشیع و ایران در عهدصفوی (۹۰۵-۱۱۳۵ق) است، او در بین عالمان و دانشمندان، محققان و پژوهشگران و عموم مردم شناخته شده و تاثیر گذار است هرچند برخی با کمی کم لطفی و نا آشنایی درست به او انتقادهای تندی دارند.
گروه اول او را با “مراه العقول فی شرح اخبار آل الرسول” و ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار” می شناسند، عامه مردم در دهه های پیشین با “حلیه المتقین” و سپس با “حق الیقین “و “عین الحیاة” از او شنیده اند،”بحارالأنوار “نام آشنایی برای خواص و عوام است.
جایگاه علمی و عملی مجلسی زمینه ساز تالیف آثاری در معرفی او توسط اهل علم و تحقیق شده است، یکی از بهترین و خوش خوانترین آثار، کتابِ “علامه مجلسی “نوشته استاد حسن طارمی است، به یاد دارم در دهه هشتاد در هوای سرد و برفی زمستان استثنایی آن سال، آیت الله شبیری در پی کسالتی نه چندان مهم چند روزی در بستر استراحت بود، در معیتِ استاد آیت الله سبحانی به دیدار ایشان رفتیم، معظم‌له کتاب علامه مجلسی آقای طارمی را در دست داشت به مناسبت از نویسنده و کتاب تعریف و تمجید کردند(ر.ک: جرعه‌ای از دریا، ج ، ص )من توفیقِ شاگردی هرسه شخصیت بزرگوار را داشته‌ام. کتاب در ۶ بخش، ۲ پیوست ،کتابنامه، نمایه ها و فهرستِ موضوعات، ۳۰۰ ص، (انتشاراتِ طرح نو ۱۳۷۵،چاپ اول)
فهرست کتاب چنین است:
۱.زندگی و سوانحِ حیات
۲. تحولاتِ اجتماعی و دینی درعصر صفوی
۳. مجلسی چه کرد؟( فارسی نگاری و فعالیت های اجتماعی )
۴. آثار و شاگردان مجلسی
۵. بحار الانوار ( انگیزه تالیف عناوین و موضوعات، شماره باب ها ،منابع، روش و..)
۶. مقام علمی و دیدگاه های مجلسی ( حدیث ،کلام، فقه ،فلسفه، تصوف و سیاست در اندیشه مجلسی)
بِحارالانوار الجامعه لِدُرَرِ اخبار الائمه الاَطهار =دریاهای نور، آکنده از گوهرهای احادیث امامان پاک) از بزرگترین و نامورترین جوامع حدیثی شیعه است،به لحاظ تنوع مباحث درشمار آثار دائره المعارفی است، به سببِ ذکر ماخذ روایت‌های منقولِ از امامانِ شیعه، جستارهای گوناگون کلامی، تاریخی، فقهی، تفسیری، اخلاقی، حدیثی و لغویِ مولف، تبویبِ نسبتا کامل موضوعی ،شرح و بیانِ بسیاری از روایات و نقل و ذکر شماری از نسخه های نایابِ کتابهای مولفان پیشین و اعتبار علمی نویسنده همواره مورد توجه بوده است (ص۱۳۶)، به گواهیِ شیخ یوسف بحرانی(۱۱۶۸ق)” مجلسی اخباریِ میانه رو، معتدلِ در طریقِ وُسطی است” (ص۲۰۰) طرحِ اولیه بحار در ۲۵ مجلد، هرمجلد به یک موضوع باتقسیماتِ فرعی به انجام رسیده است(ص ۱۴۱؛ ۱۴۷_۱۴۸) موضوع بندیِ کتاب بر اساسِ عناوین و ترتیبِ موضوعاتِ کتابهایِ حدیث، کلام، فقه، تاریخ و برخی آثارِ علمی مانند کتابهای طبی و حیوان شناسی انجام شده است(ص ۱۴۸)این کتاب از بزرگترین و نامورترین جوامعِ حدیثی شیعه است، به لحاظ تنوع مباحث و ذکر ماخذ مجلسی برای تبیین و اشاعه دین در بین جامعه، درمسجد خویش منبر می رفت، آثارِ فارسی برای مخاطبان غیرعالم نگاشت، در تشویق مردم به پای بندی به سنت‌های و آداب دینی همت می گماشت، در ترغیب مردم به رعایت اوقات عبادی ، اقامه جمعه و مجالس عمومی مانند شب های احیاء عنایت داشت، بر امور حسبیه مردم نظارت می کرد.(ص ۸۶_۸۸) به فرموده رهبر شهید” این مرد بزرگ چون به فکر عوام زمان خودش هم بوده و چند کتاب فارسى نوشته، [لذا] در سطح یک فارسى‌نویس تنزّل کرده است” خامنه‌ای،بیانات، ۲۴/ ۲ / ۱۳۷۲) مجلسی درعین همکاری با حکومت صفوی از تذکر و یاد آوری و امر و نهی آنها باکی ندارد خطاب به آنها می نویسد” عدلِ ملوک و امرا از اعظم مصالح ناس است ، عدل وصلاح ایشان موجب صلاح جمیع عباد و معموری بلاد است ، فسق و فجور ایشان مُورِّث اختلالِ نظام امور اکثر عالمیان می گردد”( ص۲۴۸)
جبرئیلی ، ۳۰ /۵ /۱۴۰۵