معرفی

کارگروه «زندگی و زمانه‌ی علامه مجلسی» به پژوهش درباره‌ی زندگی فردی علامه محمدباقر مجلسی، خاندان او و شبکه‌ی خویشاوندی و علمی‌اش و روزگاری می‌پردازد که او در آن می‌زیست.

شخصیت علمی علامه مجلسی را بدون شناخت بستر زندگی او نمی‌توان درست فهمید. او در اصفهان عصر صفوی، یکی از مراکز مهم علمی و فرهنگی جهان اسلام، در خاندانی اهل علم رشد کرد و در میان پیوندهای خانوادگی و شاگردان و همروزگاران خود به جایگاهی رسید که در تاریخ تشیع اثری ماندگار بر جای گذاشت. کارگروه می‌کوشد این بستر را با تکیه بر منابع دست‌اول، اسناد تاریخی، نسخه‌های خطی، اجازات، تذکره‌ها و گزارش‌های معاصر بازسازی کند و تصویری مستند و دقیق از زندگی و زمانه‌ی او به دست دهد.

فعالیت کارگروه بر سه ساحت استوار است:

• زندگی فردی: تولد و رشد، تحصیل، استادان و سفرها، خانواده و سیره‌ی شخصی و اجتماعی
• خاندان و شبکه‌ی علمی‌ـ‌خانوادگی: نسب و پیوندهای خویشاوندی، نقش پدر و اعضای خاندان در شکل‌گیری مسیر علمی او، و جایگاه فرزندان و دامادان و وابستگان در تداوم میراث خاندان
• زمانه: اوضاع سیاسی، اجتماعی، دینی و فرهنگی اصفهان صفوی و نسبت علامه مجلسی با آن، از جمله نقش و جایگاه او در ساختار دینی و اجتماعی روزگار خود

رویکرد کارگروه تاریخی و مستند است و از روایت‌های ستایشی یا جانب‌دارانه فاصله می‌گیرد. بررسی خاندان و زمانه برای فهم دقیق‌تر اندیشه و آثار علامه ضروری است و کارگروه  می‌خواهد با همین نگاه، چارچوبی قابل اتکا برای دیگر پژوهش‌های کنگره فراهم کند.

رسالت‌ها

• تدوین و بازسازی مستند زندگی‌نامه‌ی علمی و اجتماعی علامه مجلسی
• شناسایی و ترسیم شبکه‌ی خاندانی او و پیوندهای علمی و خویشاوندی‌اش
• بررسی تاریخی اصفهان عصر صفوی و جایگاه علامه در آن
• گردآوری و معرفی منابع و اسناد مربوط به زندگی و خاندان او
• فراهم کردن بستر تاریخی برای پژوهش‌های دیگر کمیته‌ها و کارگروه‌ها

محورهای پژوهشی 

• زندگی‌نامه‌ی تحلیلی و گاه‌شمار زندگی علامه
• نسب‌شناسی و شجره‌نامه‌ی خاندان مجلسی
• شبکه‌ی استادان، شاگردان و اجازات
• تاریخ اجتماعی و دینی اصفهان در عصر صفوی
• نقش و جایگاه علامه در ساختار دینی و اجتماعی زمانه‌اش
• مکان‌شناسی تاریخی (خانه، مسجد، مدرسه و آثار باقی‌مانده در اصفهان)

محقق کارگروه