پیشینه پژوهشی
بهمنظور فراهمآوردن تصویری جامع، منظم و قابل اتکا از پیشینه پژوهشهای علمی درباره علامه محمدباقر مجلسی، دبیرخانه کنگره علمی بینالمللی علامه مجلسی از نخستین مراحل فعالیت خود، طرحی گسترده برای شناسایی و گردآوری آثار پژوهشی مرتبط با این موضوع در دستور کار قرار داد.
در گام نخست، طی فرایندی مستمر و زمانبر که بیش از شش ماه به طول انجامید، مقالات فارسیزبان منتشرشده درباره علامه مجلسی در پایگاههای علمی، سامانههای پژوهشی، نشریات تخصصی و دیگر منابع و مراکز علمی کشور جستوجو، شناسایی و گردآوری شد. هدف اصلی از این تلاش، ایجاد مجموعهای جامع از پیشینه پژوهشی علامه مجلسی بود تا پژوهشگرانی که در حوزه مجلسیپژوهی گام مینهند، بتوانند با دسترسی به تحقیقات پیشین، از موضوعات مطالعهشده، رویکردهای پژوهشی، دستاوردهای علمی و مسیرهای پیمودهشده در این حوزه آگاهی یابند و پژوهشهای آینده خود را بر مبنایی روشنتر و استوارتر سامان دهند.
پس از پایان مرحله گردآوری مقالات، شناسایی و جمعآوری پایاننامهها و رسالههای دانشگاهی و حوزوی مرتبط با علامه مجلسی در دستور کار قرار گرفت. در این مرحله، پایاننامهها و رسالههای تدوینشده در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاهها، همچنین پژوهشهای سطوح سه و چهار حوزههای علمیه، اعم از آثار دفاعشده و پژوهشهایی که در مراحل پایانی تدوین یا دفاع قرار داشتند، تا حد امکان شناسایی و گردآوری شدند. این فرایند با مراجعه و جستوجوی گسترده در پایگاههای اطلاعاتی، مراکز دانشگاهی و حوزوی و منابع علمی گوناگون انجام گرفت تا مجموعهای فراگیر از تحقیقات موجود در این عرصه فراهم آید.
ثمره این تلاش، شکلگیری مجموعهای گسترده از مقالات، پایاننامهها و رسالههای مرتبط با علامه مجلسی است که میتواند بهعنوان یکی از منابع پایه برای شناخت پیشینه مطالعات و پژوهشهای انجامشده در این حوزه در اختیار جامعه علمی قرار گیرد. گردآوری این مجموعه، افزون بر تسهیل دسترسی پژوهشگران به آثار پیشین، میتواند از تکرار پژوهشهای انجامشده جلوگیری کرده و زمینه شناسایی خلأهای علمی، موضوعات مغفول و افقهای تازه پژوهشی در عرصه مجلسیپژوهی را فراهم سازد.
در مرحله نخستِ آمادهسازی این مجموعه برای ارائه به پژوهشگران، بخشی از مقالات به همت محققان دبیرخانه مطالعه و خلاصهنویسی شد. بااینحال، تجربه این مرحله نشان داد که خلاصههای تهیهشده، بهدلیل ضرورت انعکاس دقیق محتوای مقالات، در بسیاری از موارد حجمی نسبتاً گسترده پیدا میکنند و ارائه یکدست و منسجم مجموعه را دشوار میسازند. ازاینرو، پس از بررسی و ارزیابی شیوه مناسبتر، مقرر شد چکیدههای اصلی مقالات و پایان نامه ها که توسط خود نویسندگان تدوین شدهاند، مبنای معرفی آثار قرار گیرند.
بر این اساس، بخش «پیشینه پژوهش» سایت کنگره علمی بینالمللی علامه مجلسی با هدف ارائه تصویری منظم، مستند و قابل استفاده از پژوهشهای انجامشده، چکیده مقالات و پایاننامهها و رسالههای مرتبط را در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. امید است این مجموعه بتواند بستری مناسب برای آشنایی دقیقتر با میراث پژوهشی موجود، توسعه مطالعات تخصصی و شکلگیری نسل تازهای از تحقیقات عمیق، مسئلهمحور و نوآورانه در حوزه علامه مجلسی و آثار و اندیشههای او فراهم آورد.